Gezondheid

Wat is nou eigenlijk gezond?

Nederlanders vinden gezondheid het hoogste goed. Dat blijkt uit onderzoeken. Gezondheid komt op de eerste plaats.
Maar wat is gezondheid eigenlijk? Veel mensen zien gezondheid als de afwezigheid van ziekte. Maar dat is het ook niet helemaal. Er komt meer bij kijken. Er is wel degelijk een definitie voor gezondheid te bedenken. Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn. Zo wordt het door de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) omschreven. Dat is nog al wat, want hier lopen begrippen als welzijn, geluk en gezondheid door elkaar heen.

Misschien is gezondheid, zoals het door de WHO wordt beschreven, vooral een ideaal. Iets waarnaar je moet streven, maar dat lang niet altijd echt te realiseren valt, zeker niet 24 uur per dag. Dan moet je het zien als een oriëntatiepunt waar je je op richt.
Je kunt jezelf natuurlijk afvragen: Hoe gezond ben ik eigenlijk? Hoe ervaar ik mijn gezondheid? En wat wil ik met mijn leven? Wat zijn mijn oriëntatiepunten? Wat kan ik zelf doen om gezonder te worden?

Niet iedereen weet evenveel van gezondheid. Bovendien worden we continu in verwarring gebracht door wat er in de media geschreven wordt. Iedereen heeft ervaring met eten. Iedereen kan op internet zoeken naar wetenschappelijke verslagen van onderzoeken. En of je nou vindt dat koffie vergif is of juist een wonderdrank, er is altijd wel onderzoek te vinden dat precies past bij jouw mening.
Bij elk onderzoek moet je je daarom afvragen of het goed is uitgevoerd, en wat de waarde is van de uitkomsten. Zijn er storende factoren? Hoe groot is de steekproef? Is het getest met mensen? En leiden die mensen ongeveer hetzelfde leven als Nederlanders?

 


Een gewichtsconsulent werkt volgens de Richtlijnen van het Voedingscentrum. Maar hoe zet het Voedingscentrum onderzoekresultaten om tot adviezen? Hoe gaan ze om met onzekerheden binnen de wetenschap en nieuwe inzichten?
Binnen de voedingswetenschappen zijn er wel onzekerheden. Het is lastig, en soms zelfs onmogelijk, om een direct verband tussen een voedingsmiddel en (on)gezondheid met zekerheid vast te stellen. Er zijn namelijk veel extra factoren die meespelen, zoals verschillen in genetische aanleg, leefstijl, omgevingsfactoren en eetgewoontes. Vaak is het praktisch onmogelijk, of zelfs onethisch om onderzoek zo uit te voeren dat je deze zogeheten storende factoren kan uitsluiten.


Wetenschappelijke interpretatie
De adviezen van  het Voedingscentrum gaan uit van de wetenschappelijke consensus. Er is sprake van consensus wanneer de meerderheid van de internationale, gespecialiseerde wetenschappers het met elkaar eens is, na een kwalitatieve en kwantitatieve analyse van de wetenschappelijke bevindingen op dat moment.

Voor een consument is het lastig te beoordelen of onderzoek wetenschappelijk goed is uitgevoerd en of het representatief is voor de Nederlandse consument. Een rondje ‘googelen’ kan zo een heel vertekend beeld geven van de wetenschap.


Praktische adviezen
De richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad vormen de basis van de voorlichting van het Voedingscentrum. Hierin worden relaties geëvalueerd tussen voeding en het voorkomen van welvaartsziekten. Ook stelt de Gezondheidsraad normen op voor de hoeveelheid vitamines en mineralen die je binnen moet krijgen. Dit omvangrijke boekwerk heeft het Voedingscentrum vertaald naar de Schijf van Vijf. Dit vormt de basis voor een optimaal voedingspatroon.


Veilige adviezen
Veiligheid staat bij het voedingscentrum  voorop. Ze zullen dus niet zomaar onze adviezen veranderen, voordat alle voors en tegens onderzocht zijn. Een voorbeeld: Stel, er is nieuw onderzoek verschenen dat ‘Olie X’ veel voordelen heeft, er zitten bijvoorbeeld veel vitamines in die het immuunsysteem versterken en helpen tegen verkoudheid. De media schrijft er over en noemt het een ‘wondermiddel’.
Soms blijkt dan echter dat zo’n onderzoek alleen onderzocht is in het laboratorium, of met dierproeven, en niet van toepassing is op mensen. Pas als overtuigend en reproduceerbaar is vastgelegd dat de resultaten relevant zijn voor de consument, zal het Voedingscentrum ze overnemen. Maar ook dan nog willen ze graag weten wat er zou gebeuren als mensen veel van die ‘Olie X’ zouden gaan eten. Zitten er ook nadelen aan? En wegen de voordelen daar tegenop? Zolang we dat niet weten, zullen ze ‘Olie X’ niet gauw aanraden.


Nieuwe inzichten
Het kan jaren duren voordat zulke nieuwe ontdekkingen goed onderzocht zijn. Sommige nieuwe bevindingen zullen uiteindelijk hun weg vinden naar de Schijf van Vijf, wanneer ze algemeen aanvaard zijn. Anderen raken achterhaald of blijken toch niet zo gezond en verdwijnen naar de achtergrond. Wie eet volgens onze adviezen volgt niet de nieuwste trends, maar is wel verzekerd van het meest betrouwbare voedingsadvies dat er op het moment beschikbaar is.